FUTURIS między przeszłością a teraźniejszością w „Zwiastowaniu” [RECENZJA]

FUTURIS zaprezentował wideopoemat przygotowany na potrzeby konferencji „Bruno Jasieński – w 125. rocznicę urodzin”, która odbyła się 18 września 2026 roku w Muzeum Zamkowym w Sandomierzu, w ramach III Międzypokoleniowego Festiwalu GENeracja słowa. Projekt ma jednak nie tylko artystyczny, ale również bardzo osobisty wymiar.

Mówiąc o dokonaniach FUTURIS, trzeba zaznaczyć historyczny rys zespołu, bez którego trudno omawiać ich nowy utwór „Zwiastowanie” do wiersza Brunona Jasieńskiego. Mamy tu do czynienia z nowoczesnym projektem muzyczno-konceptualnym, który narodził się w 2024 roku z inicjatywy Marcina Jerzyny, artysty kojarzonego między innymi z grupą Optical Sun, oraz Łukasza Suszki. Impulsem do stworzenia formacji stało się głębokie zainteresowanie polską awangardą międzywojenną. Głównym założeniem artystów jest tchnięcie nowego życia w oryginalne wiersze dwudziestowiecznych futurystów poprzez zderzenie ich z nowoczesnymi aranżacjami dźwiękowymi, co w ich przypadku wypada co najmniej przekonująco.

To głęboka alternatywa, ale wygładzona melodyjnie, dostarczająca nam zapętlonych motywów muzycznych, które dobrze współgrają z wykorzystanym wierszem poety. Całość tworzy nieco mroczną, opasaną emocjonalnymi wątkami propozycję, ale na tyle czytelną, by można było odnaleźć w niej punkt odniesienia, jakim pozostaje twórczość Jasieńskiego. Niepokoju dostarcza również szorstki, pełzający w swojej wymowie wokal Jerzyny, który nie tylko odśpiewuje poszczególne frazy, ale interpretuje, a może nawet buduje teatralną wymowę całości. W tym przypadku ma to swoje uzasadnienie, bo tekst nie zostaje potraktowany wyłącznie jako materiał do muzycznej interpretacji, lecz staje się integralną częścią całego przedsięwzięcia.

Mamy tu do czynienia w pewnym sensie z wydarzeniem interdyscyplinarnym, bo zespół łączy muzykę z literaturą, ale także z obrazem, który tym razem ma jeszcze większe znaczenie. Warstwa wizualna nie jest jedynie tłem, ale równorzędnym środkiem wyrazu artystycznego, opartym na nowoczesnych grafikach i obrazach Marty Gogłuskiej-Jerzyny, artystki i mamy Marcina Jerzyny. Rzecz wydaje się tym bardziej przejmująca, że teledysk powstał w pierwszą rocznicę jej śmierci i dostarcza całego szeregu dodatkowych wrażeń, poszerzając wymowę utworu. Poruszające.

„Zwiastowanie” pokazuje więc, że FUTURIS potrafi sięgać po dawne teksty bez muzealnego zadęcia, nadając im własny, współczesny kontekst. Jest w tym pomysł, odwaga i sporo miejsca na interpretację, a przede wszystkim muzyka, która nie przykrywa słowa, lecz pozwala mu wybrzmieć po swojemu. I chyba właśnie dlatego ten powrót do Jasieńskiego działa również dzisiaj.

rec. Łukasz Dębowski

*****

FUTURIS powstał z fascynacji Marcina Jerzyny futuryzmem, a szczególne miejsce w tej inspiracji zajmują twórczość Brunona Jasieńskiego i Stanisława Młodożeńca. Pierwszym efektem projektu był wydany w lipcu 2024 roku utwór „W drodze”, wykorzystujący tekst Młodożeńca. W sierpniu 2026 roku formacja sięgnęła natomiast po „Zwiastowanie” Jasieńskiego.

Wiersz „Zwiastowanie” został opublikowany w 1922 roku. Jasieński, jeden z najważniejszych przedstawicieli polskiego futuryzmu, zasłynął z eksperymentowania z językiem, śmiałej metaforyki i nietypowych środków formalnych. Jego twórczość łączyła tradycyjne formy literackie z nowoczesnym sposobem obrazowania i charakterystyczną dla futuryzmu fascynacją dynamiką współczesnego świata.

Muzyczna interpretacja powstała w składzie: Marcin „Jeżo” Jerzyna – gitara, bas i wokal, Łukasz „Suchy” Suszko – beat, klawisze i efekty specjalne oraz Magdalena Zaborniak – wokal. Chórki w „Zwiastowaniu” również wykonała Magdalena Zaborniak. Za mix i mastering utworu odpowiada Łukasz Suszko z Wesoła24 Studio w Lublinie.

„Zwiastowanie” zostało przygotowane na III Międzypokoleniowy Festiwal Literacki GEN-eracja Słowa, który odbył się w dniach 17–26 września 2026 roku w Sandomierzu pod hasłem „Historia, która łączy pokolenia”. Utwór zaprezentowano podczas konferencji naukowej „Wizje świata. Legendy, mity, baśnie i bajki w narracjach historycznych, etnograficznych i literackich. Bruno Jasieński – w 125. rocznicę urodzin”, zorganizowanej w Muzeum Zamkowym w Sandomierzu.

FUTURIS pozostaje projektem, w którym literatura awangardowa staje się punktem wyjścia do współczesnej interpretacji muzycznej. Po Młodożeńcu przyszedł czas na Jasieńskiego, a „Zwiastowanie” wpisuje się w konsekwentnie rozwijaną przez Marcina Jerzynę ideę łączenia dziedzictwa polskiego futuryzmu z nowoczesnym językiem muzycznym.

Wideopoemat powstał na podstawie obrazów i grafik Marty Gogłuskiej-Jerzyny, artystki i mamy Marcina Jerzyny, założyciela FUTURIS. Jej prace stały się punktem wyjścia dla audiowizualnej opowieści, w której obraz spotyka się z muzyką i współczesną formą interpretacji.

Projekt jest zarazem symbolicznym hołdem złożonym Marcie Gogłuskiej-Jerzyny w pierwszą rocznicę jej śmierci – zmarła 8 października 2025 roku. Wykorzystanie jej prac nadaje wideopoematowi szczególnego, osobistego charakteru, pozwalając zachować pamięć o jej twórczości poprzez nowe artystyczne odczytanie.

Prezentacja podczas konferencji poświęconej Brunonowi Jasieńskiemu zyskała tym samym dodatkowy wymiar – spotkanie literatury, obrazu i muzyki stało się również osobistym gestem pamięci i próbą dalszego dialogu ze sztuką Marty Gogłuskiej-Jerzyny.

FUTURIS prezentuje wideopoemat „W drodze” na podstawie wiersza Stanisława Młodożeńca